> ...
Get Adobe Flash player

 

 

AddThis Social Bookmark Button

feliks-tychFeliks Tych to jeden z tych, któremu jako byłemu dyrektorowi Żydowskiego Instytutu Historycznego warto poświęcić więcej uwagi. Z publikowanych dokumentów z archiwum IPN wynika jego typowa dla Żydów komunistyczna kariera kosztem zniewolonych Polek i Polaków. Jako pierwsi publikujemy także zdjęcie Tych Lucyny, z domu Berman, córki Jakuba Bermana, żony Feliksa Tycha. Dzięki temu zrobił błyskotliwą, PRL-owską, naukową karierę, zostając profesorem. Jak większość ówczesnej żydokomunistycznej wierchuszki zamieszkiwał w ekskluzywnej części stolicy przy ul. Chopina tuż obok Alei Przyjaciół, gdzie dotychczas mieszka m.in. Adam Michnik. To okazała, reprezentacyjna kamienica z luksusowymi mieszkaniami, o których mogli tylko pomarzyć nasi Rodacy.


bermanbermanowna-fot

Jakub Berman, teść Feliksa Tycha i jego córka, żona F. Tycha


Zobacz skany dokumentów


 

Warszawa, dnia 10 XII 1965 r.

TAJNE

NOTATKA SŁUŻBOWA

napisana na podstawie ustnej relacji tw. „Zyg" podczas spotkania odbytego w dn. 27 XI 65 r.

W toku spotkania z tw. „Zyg" omówiono sylwetki osobowe niektórych pracowników naukowych Instytutu Historii PAN, a wśród nich doc. dr. Feliksa Tycha.

Odnośne ww. tw. podał następujące dane i impresje: Tych pochodzi z rodziny żydowskiej. Jego najbliższa rodzina zginęła w okresie okupacji hitlerowskiej, najprawdopodobniej w Getcie Warszawskim. On uchował się dlatego, że przechował się i ukrywał w rodzinach polskich. Między innymi wtedy korzystał z pomocy /odzież, wyżywienie/ doc. dr. Janusza Durko, a nawet chyba przez jakiś okres czasu przechował się u niego /tw. tego nie jest pewny/. Wspomniał o tym tw. „Zyg" sam doc. Durko. Tuż po wojnie Tych mieszkał w Łodzi, gdzie najprawdopodobniej ukończył szkołę średnią. Studia odbył w latach 50-tych na Uniwersytecie Warszawskim, specjalizując się w zakresie historii najnowszej, najprawdopodobniej pod kierunkiem prof. Jabłońskiego, który był również chyba promotorem jego dysertacji doktorskiej. Odtąd datuje się zdaniem tw. „Zyg" dość bliska i zażyła znajomość Tycha z prof. Jabłońskim. Bezpośrednio po studiach, lub jeszcze w okresie studiów Tych ożenił się z córką tow. J. Bermana. Komentarze na ten temat stwierdzały, że Tych zrobił najlepszą partię. Małżeństwo to zresztą po kilku latach pożycia rozeszło się. Zdaniem tw. mariaż ten niewątpliwie pomógł w zrobieniu dość szybko kariery naukowej, którą po ukończeniu studiów kontynuował w Zakładzie Historii Partii przy KC PZPR oraz w Instytucie Historii Partii przy KC PZPR oraz w Instytucie Historii PAN. Z tym, że z Instytutem Historii Tych najpierw współpracował dorywczo by później pracować na pół etatu, a od roku 1960 na pełnym etacie. Docenturę osiągnął prawdopodobnie w r. 1961. Prócz pracy na pełnych etatach w Instytucie Historii PAN i w Zakładzie Historii Partii przy KC PZPR - Tych jest od kilku lat naczelnym redaktorem kwartalnika „Z pola walki" - periodyku poświęconego dziejom ruchu robotniczego, wydawanego pod auspicjami Zakładu Historii Partii przy KC PZPR - Tych jest od kilku lat naczelnym redaktorem kwartalnika „Z pola walki" - periodyku poświęconego dziejom ruchu robotniczego, wydawanego pod auspicjami Zakładu Historii Partii. Zdaniem tw. „Zyg" pismo to od chwili objęcia funkcji redaktora przez Tycha osiągnęło dość wysoki poziom edytorski i naukowy. Tych oceniany jest jako b. zdolny naukowiec młodego pokolenia i charakteryzowany jako spokojny, zrównoważony i rozsądny człowiek. Przedmiotem jego badań naukowych była i jest dotychczas historia polskiego ruchu robotniczego z końcem XIX wieku i z początkiem XX wieku, a w szczególności dzieje ZRP, SPKPiŁ i PPS - lewicy. Prócz tego para się wydawnictwem źródeł do dziejów polskiego ruchu robotniczego. Wydawnictwa robione przez niego - zdaniem tw. stoją na wysokim poziomie. Na temat bliższych kontaktów Tycha trudno tw. w tej chwili zabrać autorytatywnie głos.

Informacja

Tw. „Zyg" zna doc. F. Tycha dość dobrze, znajomość ich nie jest jednakowoż znajomością zażyłą mimo, iż trwa od kilku lat. Z Tychem tw. współpracował wielokrotnie nad wydawnictwem źródeł oraz onegdaj w Komisji Dyscyplinarnej PAN. Z racji tej tw. „Zyg" uważa, że bez wielkiego trudu może nawiązać bliższy kontakt z nim.

Zadanie

Na następne spotkanie, które zostało uzgodnione na dzień 30 XI br tw. przygotowuje doniesienia dot. doc. F. Tycha. Nadal pozostaje aktualne zadanie przeznaczone tw. na uprzednim spotkaniu.

Źródło: IPN BU 01208/1028, s. 1-2

Źródło „Zyg"

Przyjął: L. Budzikowski

dnia 30 XI 65 r.


 

Warszawa, dnia 10 grudnia 1965 r.

TAJNE

DONIESIENIE

Feliks Tych, doc. dr historyk - zajmuje się dziejami klasy robotniczej w końcu XIX wieku i początkach XX wieku. Pracuje w Instytucie Historii PAN w dziale IV hist. Pol. 1804-1918 oraz w Zakładzie Historii Partii. Zdolny, inteligentny sumienny w pracy naukowej.

W czasie okupacji ukrywał się w Warszawie /środowisko żoliborskie/. Po wojnie ukończył studia historyczne, chyba u prof. N. Jabłońskiego i Ż. Korsanowej. Ok. 1952 r. ożenił się z „Lusią" Berman, córką Jakuba B. /Mówiono wtedy, że wybrał „najlepszą partię w Polsce"/. Jako jeden z pierwszych prac. nauk. w ogóle jeden z nielicznych posiadaczy prywatnych zakupił wtedy samochód. Związał się współpracą z S. Kalabińskim /obecnie prof. nadz./, z którym podjęli wspólnie szereg edycji źródłowych dokumentów do dziejów rewolucji 1905-1907 r. Wydali ogromne starannie (wymazane) opracowane i przygotowane solidnie - przyniosło im to poważne dochody - jako wydawnictwo naukowe trochę trafiało w próżnię, bo to zagadnienie specjalne, które i tak wymaga od badacza zwrócenia się do własnych poszukiwań materialnych. (...)

Źródło: IPN BU 01208/1028, s. 3-5

Źródło „Zyg"

Przyjął: L. Budzikowski

dnia 6 IV 66 r.


 

Warszawa, dnia 30 kwietnia 1966 r.

TAJNE

DONIESIENIE

Feliks Tych - podobno nazywał się Szniro, pochodzi z Radomska, gdzie ojciec miał fabryczkę papy /zapewne małą/. Było dziewięcioro rodzeństwa, czworo zginęło w czasie wojny, żyje pięć osób każde inaczej się nazywa. W Warszawie mieszka F.T. i jego brat Józef Gondka /Gondek?/ może inaczej pracuje w Państwowym Wydawnictwie Rolniczym i Leśnym PWRiL. Jeszcze jeden brat mieszka w Monachium, podobno był w ZSRR i jakoś wydostał się, by zamieszkać w NRF. Są też dwie siostry: jedna mieszka w Jugosławii i tę odwiedzał F.T. w lecie 1965 r., druga wyjechała do Izraela, ale przeniosła się do Kanady - ta była niedawno /1965, 1964?/ w Polsce, odwiedzała braci i znajomych.

Uwaga:

Ustnie tw. „Zyg" poinformował, że powyższa informacja pochodzi od J. Burka i jego żony, który b. dobrze znają przeszłość Tycha. Rozmówcy tw. zaznaczyli, że F. Tych nie przyznaje się do tego, że posiada brata w NRF. Rozmówcy dzielili się ponadto z tw. swymi uwagami odnośnie listu KC PZPR do organizacji partyjnych - uważają oni, że list ten nie zawiera konkretnego pozytywnego /z punktu widzenia partii/ programu, jest b. ogólny. Wysnuli z tego wniosek, że odpowiedzialni za to ludzie nie byli przygotowani do konfrontacji z Klerem /mówiąc o odpowiedzialnych ludziach, mieli na uwadze Wydz. Propagandy KC/. Ponadto uważają, że nie wydanie zezwolenia na przyjazd na uroczystości kościelne do Częstochowy przedstwaicielom wszystkich Episkopatów jest błędem. Należało zastosować ich zdaniem politykę bardziej elastyczną i np. wydać zezwolenie przedstawicielom Episkopatu francuskiego i belgijskiego, który są negatywnie ustosunkowani do Wyszyńskiego i polityki biskupów polskich na Soborze. W ich przekonaniu dałoby to większe korzyści polityczne tak w kraju jak i za granicą. Poglądy te podzielają również B. i S. Skrzeszewscy.

Zadanie

Notować odgłosy dot. sprawy (nieczytelne) w sprzyjających okolicznościach nawiązać na ten temat rozmowę z B. S. Skrzeszewskim. Przygotować opracowanie na temat sytuacji w naukach historycznych, ze szczególnym uwzględnieniem historii najnowszej.

Ofic. Oper. Wydz. IV Dep. III MSW

L. Budzikowski

Źródło: IPN BU 01208/1028, s. 6-7


 

Warszawa, dnia 10 sierpnia 1967 roku

Tajne

NOTATKA

Dot. dr Feliksa Tycha, s. Antoniego i Ewy zd. Szpakowska, ur. 31.VIII.1929 roku w Warszawie, narodowość i obywatelstwo polskie, wykształcenie wyższe, zawód - prac. nauk., historyk, docent etatowy w Instytucie Historii PAN oraz w Zakładzie Historii Partii, czł. PZPR, żonaty, zam. Warszawa (...)

Wymieniony pochodzi z rodziny drobnej burżuazji, ojciec jego przed 1939 r. był właścicielem fabryki wyrobów metalowych w Radomsku.

Okres okupacji spędził w Warszawie ukrywając się. W latach 1944-1948 był działaczem ZWM, najpierw w Lublinie a następnie w Łodzi. W roku 1948 wstąpił do PPR. Po ukończeniu szkoły średniej w Łodzi i odbyciu studiów w zakresie historii na Uniwersytetach Warszawskich oraz Moskiewskim, rozpoczął w 1955 roku pracę w zakładzie Historii Partii, a od 1956 roku równocześnie pracował w Instytucie Historii PAN, gdzie w 1956 roku uzyskał docenturę. Od roku 1957 jest redaktorem naczelnym kwartalnika „Z Pola Walki".

W pracy badawczej zajmuje się dziejami polskiej klasy robotniczej z końcem XIX i z początkiem XX wieku - szczególnie ZRP, SDKPiL i PPS-lewicy. Z problematyki tej wydał kilka prac oraz kilka tomów wydawnictw źródłowych wespół z prof. Stanisławem Kolabińskim.

W 1951 roku zawarł związek małżeński z Lucyną Berman c. Jakuba Bermana co - według niektórych ocen, mimo niezaprzeczalnych zdolności - ułatwiło mu zrobienie błyskotliwej kariery naukowej.

W ostatnim okresie czasu uzyskano informacje, że doc. Tych w okresie konfliktu izraelsko - arabskiego zajął stanowisko zdecydowanie proizraelskie, podkreślając słuszność polityki izraelskiej. Rezolucję uchwaloną przez przywódców państw socjalistycznych na nardzie w Moskwie w sprawie agresji Izraela na kraje arabskie, określił mianem hańby dla międzynarodowego ruchu robotniczego, a słownictwo w niej użyte - w jego przekonaniu - zostało zaczerpnięte z repertuaru Goebelsa.

W rozmowach zaznaczył, że jego stanowisko w tej sprawie podziela większość pracowników Zakładu Historii Partii.

Źródło: IPN BU 01208/1028 s. 1-13


 

Warszawa, dnia 13 października 1967 r.

TAJNE SPEC. ZNACZENIA

NOTATKA SŁUŻBOWA

W dniu 28.09.br odbyłem spotkanie z k.p. „Litwin" w trakcie, którego przekazał on następujące informacje:

- Irena Kozłowska w latach 1948-66, zastępca Kier. Wydz. Organizacyjnego K.C.PZPR, w miesiąc po przejściu na emeryturę wyjechała na pół roku do rodziny zam. w USA. W kwietniu br. odwiedziła rodzinę w Izraelu, gdzie zastał ją konflikt. Po powrocie do kraju w rozmowie z pracownikiem Wydziału Historii K.C.PZPR, przy której obecny był „Litwin" poparła agresję Izraela i potępiła stanowisko zajęte przez nasz rząd. Mówiąc m.in.: „już na plenum sierpniowym w 1948 r. Gomółka pokazał skórę nacjonalisty-szowinisty i oportunistyczny stosunek do rolnictwa, o którym nie ma zielonego pojęcia".

„Litwinowi" wiadomym jest i nie tylko jemu, że KOZŁOWSKA była szarą eminencją. w K.C., osobą najbardziej poinformowaną, biorącą udział w posiedzeniach Biura Politycznego, Sekretariatu itp.

W mieszkaniu Kozłowskiej odbywają się często spotkania b. i aktualnych pracowników aparatu partyjnego pokroju KOZŁOWSKIEJ.

„Litwin" nie posiada możliwości poszerzenia tej informacji.

- Feliks TYCH - redaktor naczelny miesięcznika „Z pola walki" i pracownik Wydziału Historii KC PZPR.

W okresie konfliktu na Bliskim Wsch., konkretnie w dniu wydania deklaracji z narady moskiewskiej przywódców Krajów Socjalistycznych wracając z konferencji w Jabłonnie oświadczył „Litwinowi", że wspomniany dokument jest największą hańbą dla ruchu komunistycznego. Zawarte w tym dokumencie sformułowanie odnośnie kwestii narodowej są żywcem zaczerpnięte ze słownictwa Goebelsa.

Powyższa rozmowa odbyła się bez świadków. „Litwin" wypowiedzi TYCHA zrelacjonował tow. Jarosińskiemu. Rezultatem powyższego było wstrzymanie TYCHOWI wyjazdów na okres 6-ciu m-cy do USA.

Wezwany TYCH na rozmowę nie przyznał się do zarzutów i powołał sobie na świadka osobę, która w ogóle nie była przy rozmowie. TYCH rozpoczął nagonkę na „Litwina" na terenie Uniwersytetu i w innych środowiskach historyków.

Aktualnie przebywa on na kolejnym wyjeździe służbowym od 6-ciu tygodni w Anglii, gdzie posiada /St. Anthony College/ kontakty wśród tamtejszych syjonistów.

Z zagranicy przywozi często wydawnictwa pozbawione debitu i pokaże ilości „enichów".

TYCH w ostatnich tygodniach sprzedał Fiata 2300 za 180 000 zł i kupił Fiata 124 za 80 tys. na którego dostał talon od tow. Wieczorka. Jest to już drugi samochód TYCHA w okresie ostatnich 2-ch lat. TYCH aktualnie zarabia ponad 12 tys. zł. miesięcznie /2 etaty - główny redaktor - „Z pola walki"/.

INSPEKTOR WYDZ.II.DEP.II

CZ. BŁAŻEJEWSKI

Źródło: IPN BU 1535/62443 s. 1-6; IPN BU 01208/1028 s. 1-13

oncontextmenu="return false"> ... ...